Tại kỳ họp Quốc hội mới nhất, các chính sách thuế dành cho hộ và cá nhân kinh doanh từ năm 2026 tiếp tục trở thành chủ đề được tranh luận mạnh mẽ. Kế Toán Hà Nội tổng hợp và diễn giải lại toàn bộ nội dung một cách dễ hiểu, giúp người đọc nắm rõ thay đổi về ngưỡng doanh thu chịu thuế khi bỏ thuế khoán và chuyển sang tính thuế theo doanh thu thực tế.
Bối cảnh sửa đổi Luật Thuế – Hộ kinh doanh sẽ chịu tác động thế nào?
Việc sửa đổi Luật Quản lý thuế và Luật Thuế thu nhập cá nhân là bước đi quan trọng khi thuế khoán chuẩn bị bị xóa bỏ từ năm 2026. Điều này đồng nghĩa hàng triệu hộ kinh doanh sẽ phải tính thuế theo doanh thu thực tế – một phương thức minh bạch hơn nhưng cũng tạo ra nhiều băn khoăn vì ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của người kinh doanh nhỏ lẻ.
Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế từ 100 triệu lên 200 triệu đồng/năm
Dự thảo của Bộ Tài chính đề xuất từ 2026, hộ kinh doanh chỉ phải nộp thuế nếu doanh thu trên 200 triệu đồng/năm (gấp đôi mức hiện hành). Tuy nhiên, nhiều đại biểu cho rằng ngưỡng này vẫn quá thấp và chưa phản ánh đúng thu nhập thực tế của hộ kinh doanh.
Kiến nghị nâng mạnh ngưỡng chịu thuế – Tối thiểu 1,5 tỷ đồng/năm
Các ý kiến tại nghị trường cho rằng doanh thu không phản ánh đúng lợi nhuận, đặc biệt với hộ bán hàng hóa phải chịu chi phí đầu vào lớn. Vì vậy, việc áp cùng một ngưỡng doanh thu chịu thuế có thể khiến hộ kinh doanh lỗ vẫn phải nộp thuế.
Lý do đề xuất 1,5 tỷ đồng/năm với hộ bán hàng và đại lý
Đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) đưa ra ví dụ: Một người bán sữa doanh thu 200 triệu nhưng chỉ lời 20 triệu/năm. Với cấu trúc chi phí như vậy, nếu dùng doanh thu để tính thuế thì rất bất hợp lý.
Ông kiến nghị mức doanh thu khởi điểm tối thiểu 1,5 tỷ đồng đối với hộ bán hàng hoặc làm đại lý – dựa trên giả định biên lợi nhuận khoảng 20%.
Ngưỡng 500 triệu đồng/năm cho nhóm kinh doanh dịch vụ
Đối với hộ làm dịch vụ chủ yếu dùng sức lao động (không có chi phí vật liệu), đại biểu Cường đề xuất doanh thu chịu thuế phải từ 500 triệu đồng trở lên mới phù hợp.
Các nhóm ngành khác đề xuất ngưỡng từ 1 tỷ đồng
Một số nhóm ngành có mô hình chi phí trung bình được đề xuất áp dụng ngưỡng doanh thu từ 1 tỷ đồng mới phải nộp thuế, nhằm phân loại rõ đặc thù từng mô hình kinh doanh.
Nỗi lo của hộ kinh doanh nhỏ khi bỏ thuế khoán
Chuyển từ thuế khoán sang tính thuế theo doanh thu thực tế khiến nhiều hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ lo lắng vì doanh thu sẽ được ghi nhận đầy đủ hơn trước, đồng nghĩa số thuế phải nộp có thể tăng mạnh.
Bất cập khi bị đánh thuế theo doanh thu
Đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) cho biết với cách tính hiện nay, hộ kinh doanh phải nộp thuế từ đồng doanh thu đầu tiên vượt ngưỡng, không quan tâm có lãi hay lỗ, lại không được giảm trừ gia cảnh như người làm công ăn lương. Điều này tạo ra sự chênh lệch lớn giữa hai nhóm thu nhập.
Doanh thu thực tế tăng → số thuế tăng
Khi bỏ thuế khoán, doanh thu được ghi nhận đầy đủ hơn nên dù tỷ lệ thuế không đổi, nghĩa vụ thuế sẽ cao hơn nhiều so với hiện nay, gây áp lực lớn lên hộ kinh doanh nhỏ.
Quan điểm của đại biểu – Ngưỡng 200 triệu vẫn quá thấp
Mặc dù Bộ Tài chính đề xuất nâng lên 200 triệu đồng/năm, nhiều đại biểu đánh giá mức này chưa đáp ứng được mặt bằng chi phí thực tế.
Lợi nhuận thực tế thấp – không thể coi là thu nhập chịu thuế
Đại biểu Nguyễn Vân Chi (Nghệ An) phân tích:
- Doanh thu 200 triệu đồng/năm ≈ 16 triệu đồng/tháng
- Nếu lợi nhuận chỉ 10% → thu nhập thực tế chỉ 1,6 triệu/tháng, thấp hơn nhiều so với mức giảm trừ gia cảnh hiện hành.
So sánh với người làm công ăn lương có mức giảm trừ 15,5 triệu/tháng từ 2026 cho thấy sự chênh lệch và thiếu công bằng.
Bộ Tài chính lên tiếng – Sẽ tính lại ngưỡng doanh thu chịu thuế
Trước ý kiến từ các đại biểu, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết việc xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế cho hộ kinh doanh cần đảm bảo công bằng với người làm công ăn lương – nhóm đang được điều chỉnh ngưỡng chịu thuế theo hướng tăng lên.
Mục tiêu chính – Không để hộ kinh doanh bị thiệt
Bộ Tài chính khẳng định sẽ cân nhắc lại toàn bộ ngưỡng doanh thu để tránh tình trạng hộ kinh doanh nhỏ lẻ phải chịu mức thuế cao hơn người lao động có thu nhập tương đương.
Kết luận
Nhìn chung, các ý kiến tại nghị trường đều hướng tới nguyên tắc công bằng thuế giữa các nhóm thu nhập, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ. Việc xác định lại ngưỡng chịu thuế là vấn đề cốt lõi và sẽ tiếp tục được thảo luận trong thời gian tới.
