Dự án Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) vừa được Chính phủ trình Quốc hội vào sáng 4/11/2025, thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng hộ kinh doanh. Theo dự thảo, từ ngày 1/1/2026, hộ và cá nhân kinh doanh sẽ phải tự kê khai, nộp thuế thay vì áp dụng phương thức khoán như trước đây.
Mức doanh thu được miễn thuế dự kiến là 200 triệu đồng/năm. Tức là, nếu hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng này sẽ không phải nộp thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, những hộ có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng sẽ phải nộp thuế trực tiếp trên doanh thu, với mức thuế suất dao động từ 0,5% đến 5% tùy lĩnh vực.
Mức thuế suất theo ngành nghề
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: 0,5%
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu vật liệu: 2%
- Sản xuất, vận tải, xây dựng có bao thầu vật liệu: 1,5%
- Cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, xổ số, đa cấp: 5%
- Dịch vụ nội dung số, quảng cáo, game online: 5%
- Hoạt động kinh doanh khác: 1%
Nhóm hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm sẽ chịu thuế thu nhập cá nhân 17% trên tổng lợi nhuận.
Chính quy định này đã dấy lên lo ngại rằng, nhiều hộ kinh doanh nhỏ sẽ gần như không còn lợi nhuận sau khi nộp thuế.
Đại biểu Quốc hội lên tiếng: “Áp thuế 1–5% là hết cả lãi của hộ kinh doanh”
Các đại biểu Quốc hội đã chỉ ra hàng loạt bất cập trong việc áp thuế theo tỷ lệ phần trăm doanh thu, đặc biệt với nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ – vốn chỉ đủ mưu sinh, không có khả năng hạch toán chi tiết chi phí.
Đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) nhận định, việc áp thuế từ 1–5% trên doanh thu là “quá nặng” với những hộ có biên lợi nhuận thấp, chỉ khoảng 3–5%, cao nhất 10%.
Nếu áp thuế như dự thảo, thì toàn bộ phần lãi của người kinh doanh sẽ bị cuốn hết vào thuế, khiến họ không còn động lực duy trì hoạt động.
Ông Lâm cho rằng, so với doanh nghiệp có hệ thống kế toán đầy đủ, hộ kinh doanh đang chịu thiệt vì tỷ suất thuế/doanh thu cao hơn nhiều lần, trong khi không được khấu trừ chi phí hay giảm trừ gia cảnh như người làm công ăn lương.
Cần xác định lại ngưỡng và cách tính thuế công bằng hơn
Không chỉ đại biểu Lâm, nhiều chuyên gia kinh tế cũng đồng quan điểm rằng ngưỡng doanh thu 200 triệu đồng/năm là chưa hợp lý, cần phải xem xét lại cơ sở khoa học và thực tiễn.
Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế
PGS. Trần Hoàng Ngân phân tích rằng, với doanh thu 200 triệu đồng/năm, sau khi trừ chi phí, thu nhập thực tế của hộ kinh doanh gần như không còn bao nhiêu. Trong khi mức giảm trừ gia cảnh hiện nay là 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 280 triệu/năm), thì việc đặt ngưỡng chịu thuế ở mức 200 triệu rõ ràng là chưa tương thích.
Ông đề xuất nâng ngưỡng này lên 300–400 triệu đồng/năm, để phù hợp hơn với mức sống hiện nay.
Cần tính thuế trên lợi nhuận, không phải doanh thu
Hoàng Văn Cường (Đại học Kinh tế Quốc dân) cũng cho rằng, thuế thu nhập phải áp trên phần lãi, không phải doanh thu.
Ông nêu ví dụ: nếu một người bán 200 hộp sữa với tổng doanh thu 200 triệu đồng, nhưng chỉ lãi 10 triệu đồng, thì việc bắt họ nộp thuế trên toàn bộ doanh thu là “phi lý và thiếu công bằng”.
Các chuyên gia cho rằng cần phân loại rõ đối tượng, đưa ra mức thuế suất phù hợp với từng quy mô kinh doanh, đồng thời có chính sách bảo vệ nhóm yếu thế – những người kinh doanh nhỏ lẻ, không có điều kiện đầu tư máy móc, kế toán hay mở rộng quy mô.
Bài toán công bằng trong cải cách thuế
Việc sửa đổi Luật Thuế Thu nhập cá nhân là chủ trương đúng, hướng tới minh bạch và bình đẳng giữa các đối tượng nộp thuế. Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự công bằng khi phản ánh đúng khả năng tạo thu nhập của từng nhóm.
Nếu áp dụng cứng nhắc theo doanh thu, hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ – những người đang “tự nuôi sống bản thân và gia đình” – có thể rơi vào cảnh đóng thuế bằng cả phần lãi ít ỏi.
Đây là lý do Quốc hội cần tiếp tục lắng nghe phản hồi từ người dân, hiệp hội ngành nghề và giới chuyên môn, trước khi ban hành chính thức.
Kế Toán Hà Nội đồng hành cùng hộ kinh doanh trong thời kỳ thay đổi chính sách
Trước những biến động về thuế và quy định mới, Kế Toán Hà Nội luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh hiểu rõ quy định, kê khai – nộp thuế đúng và đủ, tránh sai sót đáng tiếc.
Với đội ngũ chuyên gia kế toán – thuế giàu kinh nghiệm, chúng tôi mang đến:
- Dịch vụ tư vấn thuế, kế toán hộ kinh doanh toàn diện
- Hỗ trợ lập sổ sách, báo cáo thuế định kỳ
- Tư vấn chuyển đổi từ hộ sang doanh nghiệp khi cần mở rộng quy mô
📞 Liên hệ Kế Toán Hà Nội để được tư vấn miễn phí, giúp hộ kinh doanh yên tâm hoạt động – tuân thủ đúng luật, tối ưu nghĩa vụ thuế một cách hiệu quả nhất.
