Bước sang giai đoạn 2026, chính sách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh chính thức chuyển sang một hướng tiếp cận mới: lấy hỗ trợ – đồng hành – tuân thủ tự nguyện làm trọng tâm. Đây không chỉ là thay đổi về phương thức quản lý, mà còn là sự dịch chuyển tư duy giữa cơ quan thuế và người nộp thuế.
Theo Quyết định số 3789/QĐ-CT ban hành ngày 31/12/2025, Cục Thuế đã chỉ đạo toàn ngành triển khai Chương trình hành động hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sau khi chuyển sang phương pháp tự kê khai từ 01/01/2026. Việc này tác động trực tiếp đến cách kê khai, nộp thuế, quản lý sổ sách và trách nhiệm tuân thủ của từng hộ kinh doanh trên toàn quốc.
Bài viết dưới đây do Kế Toán Hà Nội tổng hợp và phân tích, giúp bạn hiểu đúng – hiểu đủ – và áp dụng đúng quy chế mới, tránh sai sót không đáng có trong giai đoạn chuyển đổi.
Tổng quan chương trình hành động của Cục Thuế từ 01/01/2026
Chương trình hành động được ban hành nhằm đảm bảo việc thực hiện phương pháp tự kê khai – tự nộp thuế của hộ kinh doanh được triển khai thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn kinh doanh tại từng địa bàn.
Điểm cốt lõi của chương trình không nằm ở việc siết chặt quản lý, mà tập trung vào hỗ trợ, hướng dẫn và tạo điều kiện để hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế ngay từ đầu, hạn chế tối đa các sai sót phát sinh do chưa quen với phương pháp mới.
Cục Thuế xác định rõ mục tiêu lâu dài là nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện, thay vì chỉ xử lý vi phạm sau khi xảy ra. Điều này mang ý nghĩa rất lớn đối với hộ kinh doanh, đặc biệt là các hộ lần đầu tiếp cận việc kê khai thuế bài bản.
Song song với đó, ngành Thuế tiếp tục đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và dịch vụ thuế điện tử trong toàn bộ quy trình quản lý thuế.
Từng bước nâng cao tuân thủ tự nguyện của hộ kinh doanh
Việc chuyển từ thuế khoán sang tự kê khai là một thay đổi lớn, không thể thực hiện trong ngày một ngày hai. Do đó, Chương trình hành động đặc biệt chú trọng đến giai đoạn đầu chuyển đổi.
Trong giai đoạn này, vai trò của cơ quan thuế không chỉ là quản lý, mà còn là hướng dẫn – giải đáp – đồng hành để hộ kinh doanh không bị “sốc” khi tiếp cận phương pháp mới.
Đơn giản hóa thủ tục và mở rộng dịch vụ thuế điện tử
Ngành Thuế tiếp tục hoàn thiện hệ thống dịch vụ thuế điện tử, bao phủ toàn bộ các nghiệp vụ như đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế và hoàn thuế. Mục tiêu được đặt ra là 100% hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các quy định thuế liên quan đến phương pháp tự kê khai.
Điều này giúp hộ kinh doanh giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.
Hỗ trợ sát sao trong giai đoạn đầu chuyển đổi
Cơ quan thuế các cấp được yêu cầu tăng cường hỗ trợ, đặc biệt là với những hộ kinh doanh lần đầu thực hiện kê khai theo phương pháp mới. Trọng tâm là hạn chế tối đa các sai sót không cố ý, tránh để hộ kinh doanh bị xử phạt do thiếu hiểu biết hoặc chưa kịp thích nghi.
Theo đánh giá của Kế Toán Hà Nội, đây là điểm tích cực lớn, giúp hộ kinh doanh yên tâm hơn khi thực hiện nghĩa vụ thuế, thay vì lo lắng rủi ro pháp lý như trước.
Lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ
Một nội dung quan trọng khác của Chương trình hành động là nâng cao trách nhiệm, đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ thuế. Ngành Thuế xác định rõ phương châm: người nộp thuế là trung tâm của hoạt động phục vụ.
Siết kỷ luật, phòng ngừa tiêu cực
Cơ quan thuế các cấp sẽ tăng cường kiểm soát kỷ luật hành chính, yêu cầu công chức thuế tuân thủ nghiêm quy trình nghiệp vụ, chuẩn mực ứng xử. Mục tiêu là ngăn chặn hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà, tạo môi trường làm việc minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Đây là yếu tố quan trọng giúp hộ kinh doanh cảm thấy an tâm khi làm việc với cơ quan thuế, đặc biệt trong bối cảnh phương pháp quản lý mới được áp dụng đồng loạt.
Phạm vi và thời điểm triển khai trên toàn quốc
Chương trình hành động được triển khai thống nhất trên phạm vi toàn ngành Thuế kể từ ngày 01/01/2026. Tất cả các đơn vị từ Trung ương đến địa phương đều có trách nhiệm tổ chức thực hiện theo đúng mục tiêu và yêu cầu đã đề ra.
Điểm đáng chú ý là chương trình được gắn chặt với công tác quản lý thuế thường xuyên, không phát sinh thêm thủ tục hành chính mới, không làm tăng gánh nặng cho hộ kinh doanh.
Nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể của toàn ngành Thuế
Để Chương trình hành động đi vào thực chất, Cục Thuế đã xác định rõ các nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà các đơn vị cần triển khai đồng bộ.
Tăng cường tuyên truyền và hỗ trợ hộ kinh doanh
Công tác tuyên truyền được đặt lên hàng đầu nhằm giúp hộ kinh doanh hiểu đúng quy định, làm đúng ngay từ đầu. Việc hỗ trợ không chỉ dừng ở hướng dẫn chung, mà cần sát với từng mô hình kinh doanh, từng địa bàn cụ thể.
Hoàn thiện chính sách và quy định quản lý thuế
Ngành Thuế tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, đảm bảo phù hợp với thực tiễn và xu hướng chuyển đổi số.
Khuyến khích chuyển đổi số và sử dụng hóa đơn điện tử
Một điểm nhấn quan trọng là khuyến khích hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đây được xem là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho việc minh bạch doanh thu và giảm rủi ro khi kê khai thuế.
Quản lý thuế trên cơ sở tạo thuận lợi tối đa
Nguyên tắc quản lý mới hướng tới việc giảm rủi ro cho người nộp thuế, thay vì chỉ tập trung kiểm tra, xử phạt. Điều này giúp nâng cao tính tuân thủ tự nguyện và tạo nền tảng cho nguồn thu bền vững.
Nâng cao năng lực đội ngũ công chức thuế
Song song với hỗ trợ hộ kinh doanh, ngành Thuế cũng chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ công chức để đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.
Cơ chế giám sát, đánh giá và điều chỉnh kịp thời
Để đảm bảo Chương trình hành động đạt hiệu quả thực chất, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá định kỳ theo tháng, quý và năm. Các báo cáo tiến độ sẽ là cơ sở để điều chỉnh biện pháp hỗ trợ, phù hợp với mức độ sẵn sàng của hộ kinh doanh tại từng giai đoạn.
Đặc biệt, trong giai đoạn đầu triển khai phương pháp tự kê khai, các khó khăn, vướng mắc phát sinh cần được phát hiện sớm và xử lý linh hoạt, tránh để hộ kinh doanh gặp áp lực không cần thiết.
Góc nhìn từ Kế Toán Hà Nội: Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?
Từ thực tiễn tư vấn và đào tạo, Kế Toán Hà Nội nhận thấy hộ kinh doanh cần chủ động chuẩn bị sớm các nội dung sau:
- Nắm chắc phương pháp tự kê khai, tự nộp thuế
- Chuẩn bị sổ sách, chứng từ đầy đủ, phù hợp với quy mô kinh doanh
- Làm quen với hóa đơn điện tử và các dịch vụ thuế điện tử
- Chủ động cập nhật chính sách thuế mới thay vì chờ đến khi bị nhắc nhở
Việc chủ động này không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ đúng pháp luật, mà còn giảm đáng kể rủi ro bị truy thu, xử phạt trong tương lai.
Kết luận
Chương trình hành động theo Quyết định 3789/QĐ-CT đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách ngành Thuế đồng hành cùng hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Từ năm 2026, phương pháp tự kê khai không còn là rào cản, mà trở thành công cụ giúp kinh doanh minh bạch, ổn định và bền vững hơn.
Với sự hỗ trợ từ cơ quan thuế và sự chủ động từ hộ kinh doanh, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra thuận lợi. Kế Toán Hà Nội khuyến nghị các hộ kinh doanh và kế toán theo sát các thay đổi này để thích ứng kịp thời, đảm bảo hoạt động kinh doanh an toàn và đúng pháp luật trong giai đoạn mới.
