Chiều ngày 05/11/2025, tại Học viện Tài chính diễn ra hội thảo khoa học với chủ đề “Chính sách và quản lý Thuế, Hải quan, Logistics”. Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia và nhà quản lý, trong đó có Mai Sơn – Phó Cục trưởng Cục Thuế. Nhiệm vụ trọng tâm của sự kiện là làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan tới xây dựng và hoàn thiện chính sách cũng như công tác quản lý thuế, hải quan và logistics trong giai đoạn mới.
Thách thức đặt ra với hệ thống chính sách và quản lý
Trong thời gian gần đây, hệ thống pháp luật liên quan đến thuế như: Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân đã được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý thuế, hải quan và phát triển dịch vụ logistics.
Cùng với việc thay đổi về pháp luật, xu hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý thuế và hải quan đang tạo ra cả cơ hội và thách thức: như hóa đơn điện tử, Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS… Các biến động từ môi trường quốc tế – xung đột thương mại, thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu, thương mại điện tử xuyên biên giới và phát triển logistics xanh – bền vững – đang đặt ra gánh nặng mới cho chính sách và quản lý tại Việt Nam.
Hướng tiếp cận chính sách thuế – hải quan – logistics cần được tập trung
Hướng đi sửa đổi và hoàn thiện chính sách thuế
Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước như: Nghị quyết 68‑NQ/TW (về phát triển kinh tế tư nhân), Nghị quyết 57‑NQ/TW (về khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo) và Nghị quyết 71‑NQ/TW (về giáo dục – đào tạo) – hệ thống chính sách thuế, hải quan và logistics phải được thể chế hóa một cách kịp thời, minh bạch và phù hợp với thực tiễn.
Công tác này bao gồm:
- Sửa đổi, bổ sung các luật thuế như: Thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế nhà đất…;
- Hoàn thiện cơ cấu thu ngân sách nhà nước (NSNN) theo hướng tăng thu nội địa, cân bằng giữa thuế gián thu và thuế trực thu, khai thác tốt thuế từ tài sản – tài nguyên – môi trường.
- Việc cơ cấu lại các sắc thuế và đảm bảo tỷ lệ động viên thuế/GDP hợp lý sẽ vừa giúp bảo đảm nguồn thu NSNN, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển của khu vực tư nhân.
Hoàn thiện công tác quản lý hải quan và logistics
Cùng với thuế, quản lý hải quan và logistics cần được nâng cấp theo hướng hiện đại và đồng bộ. Các giải pháp cần được triển khai gồm:
- Phát triển mô hình “hải quan số”, ứng dụng công nghệ như AI, Big Data, Blockchain trong phân tích dữ liệu, giám sát rủi ro và thông quan hàng hóa xuyên biên giới.
- Kết nối đồng bộ hệ thống khai báo, thanh toán, thông quan; hướng tới “không giấy tờ” và “thông quan một lần dừng”.
- Hoàn thiện quy hoạch hạ tầng logistics quốc gia, tăng cường năng lực của doanh nghiệp logistics trong nước, khuyến khích mô hình logistics xanh – bền vững, đồng hành với chính sách thuế – hải quan – logistics.
Đảm bảo công bằng và phát triển bền vững trong chính sách thuế
Chính sách thuế không chỉ nhằm tăng trưởng số lượng mà còn phải hướng đến phát triển bền vững và công bằng xã hội. Các định hướng quan trọng bao gồm:
- Thiết kế chính sách thuế như công cụ khuyến khích hành vi kinh tế tích cực: đổi mới sáng tạo, tiêu dùng xanh, phát triển năng lượng sạch;
- Đảm bảo luật thuế, chế độ thuế minh bạch, ổn định và dễ hiểu;
- Tạo môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi, vừa đảm bảo động lực phát triển vừa bảo vệ quyền lợi người nộp thuế và người dân.
Kiến nghị giải pháp cụ thể và triển khai hiệu quả
Giải pháp chính sách đề xuất
- Nâng cao hiệu quả triển khai các chính sách hỗ trợ về thuế, phí, lệ phí đã được ban hành, kịp thời theo dõi, đánh giá thực hiện để đề xuất điều chỉnh phù hợp.
- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thuế theo “Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030”, trong đó xây dựng lộ trình sửa đổi các luật thuế trọng yếu sau năm 2025.
- Đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa thuế – hải quan – logistics; tăng cường trao đổi dữ liệu, thông tin để quản lý toàn diện chuỗi giá trị xuất nhập khẩu và logistics.
Triển khai quản lý hiện đại và chuyển đổi số
- Đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ, xây dựng hệ thống quản lý thuế và hải quan hiện đại, tập trung, kết nối với các bộ ngành và quốc tế.
- Tăng cường công tác đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ thuế – hải quan – logistics, đặc biệt về kỹ năng số và phân tích rủi ro.
- Hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong việc áp dụng công nghệ thông tin, hóa đơn điện tử, khai hải quan điện tử…, giảm chi phí tuân thủ, tăng tính minh bạch.
Kết luận
Trong bối cảnh quốc tế và trong nước đang thay đổi nhanh chóng, việc hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực quản lý lĩnh vực thuế – hải quan – logistics là nhiệm vụ then chốt. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp về chính sách thuế, quản lý hải quan và logistics sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững và tăng cường tính minh bạch, công bằng trong hệ thống thu ngân sách.
Trung tâm trọng tâm cần hướng tới là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, công bằng với người nộp thuế, và quản lý hiệu quả trong môi trường số, trong xu hướng logistics toàn cầu hóa. Với cách tiếp cận này, Việt Nam sẽ ngày càng hoàn thiện hệ thống quản lý và chính sách phù hợp với yêu cầu hội nhập và phát triển dài hạn.
>>> Xem chi tiết TẠI ĐÂY
