Sáng 12/11, tại Tọa đàm trực tuyến “Thay đổi mô hình quản lý thuế, hộ kinh doanh cần lưu ý gì?”, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn khẳng định: Việc thay đổi phương thức quản lý thuế của hộ kinh doanh (HKD) theo Đề án 3389 của Bộ Tài chính không nhằm tăng gánh nặng thuế, mà hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch – công bằng – hiện đại.
Theo lộ trình, từ năm 2026, hình thức thuế khoán sẽ được xóa bỏ hoàn toàn, các hộ kinh doanh sẽ chuyển sang hình thức kê khai thuế. Đây được xem là bước ngoặt lớn giúp ngành thuế chuẩn hóa dữ liệu, tăng tính tự giác và năng lực quản trị tài chính cho các HKD.
Ba nhóm hộ kinh doanh trong mô hình quản lý mới
Việc thay đổi phương thức thuế được thiết kế dựa trên quy mô doanh thu của từng hộ kinh doanh, chia thành 3 nhóm chính nhằm đảm bảo sự phù hợp và linh hoạt:
- Nhóm 1: Hộ có doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm, được miễn thuế và không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử.
- Nhóm 2: Hộ có doanh thu từ 200 triệu – 3 tỷ đồng/năm, thực hiện kê khai thuế theo quý, áp dụng chế độ kế toán đơn giản; hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc dùng hóa đơn điện tử.
- Nhóm 3: Hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm, áp dụng chế độ kế toán tương tự doanh nghiệp nhỏ, sử dụng hóa đơn điện tử và kê khai thuế định kỳ.
Theo số liệu thống kê đến tháng 10/2025, cả nước có khoảng 3,83 triệu hộ kinh doanh, trong đó gần 44,4% hộ có doanh thu dưới 200 triệu đồng được miễn thuế, 23% hộ thuộc nhóm chịu tác động chính, còn nhóm trên 3 tỷ đồng vốn đã kê khai nên ít bị ảnh hưởng.
Lộ trình hướng tới doanh nghiệp
Cục Thuế cho rằng, việc chuyển đổi này không chỉ thay đổi phương thức nộp thuế mà còn là bước chuẩn bị tự nhiên cho quá trình phát triển lên doanh nghiệp.
Những hộ kinh doanh có quy mô lớn, sử dụng nhiều lao động, giao dịch thường xuyên với tổ chức và đối tác nên xem xét chuyển đổi thành doanh nghiệp nhỏ hoặc siêu nhỏ. Khi trở thành pháp nhân, họ sẽ được hưởng hàng loạt lợi ích như:
- Có tư cách pháp nhân, thuận tiện ký kết hợp đồng, mở rộng tín dụng và xuất nhập khẩu.
- Được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, thay vì nộp thuế trực tiếp trên doanh thu.
- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm đầu và sau đó áp dụng thuế suất ưu đãi 15% – 17%.
Ngược lại, những hộ nhỏ, hoạt động mang tính gia đình, doanh thu ổn định, không cần hóa đơn điện tử hay hợp đồng lớn, có thể duy trì mô hình hộ kinh doanh truyền thống.
Chiến dịch 60 ngày cao điểm: Đồng hành cùng hộ kinh doanh
Nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi, ngành Thuế triển khai chiến dịch “60 ngày cao điểm chuyển đổi từ khoán sang kê khai” trên toàn quốc. Theo Phó Cục trưởng Mai Sơn, cơ quan thuế đã khảo sát thực tế để hiểu rõ đặc điểm của từng nhóm hộ, từ đó đưa ra giải pháp hỗ trợ phù hợp:
- Tập huấn trực tiếp tại chợ, tuyến phố cho hộ lớn tuổi.
- Video hướng dẫn, Zalo, Fanpage dành cho hộ trẻ, kinh doanh online.
- Nâng cấp ứng dụng eTax Mobile và xây dựng Cổng trải nghiệm kê khai trực tuyến.
- Tích hợp Chatbot AI giúp người nộp thuế tra cứu nhanh nghĩa vụ và quy định.
Đặc biệt, cơ quan thuế phối hợp với doanh nghiệp công nghệ để cung cấp phần mềm, hóa đơn điện tử miễn phí hoặc giá ưu đãi, đảm bảo mọi hộ đều có thể tiếp cận dễ dàng với hệ thống mới.
Doanh nghiệp công nghệ chung tay hỗ trợ hộ kinh doanh
Hưởng ứng chương trình này, Công ty CPCN Sapo đã ra mắt bộ giải pháp Sapo 6870 miễn phí dành cho hộ kinh doanh, bao gồm: quản lý bán hàng, xuất hóa đơn điện tử và kê khai thuế ngay trên điện thoại.
Sapo tặng kèm 24 tháng sử dụng phần mềm, 2.000 hóa đơn điện tử, 3 tháng chữ ký số và hỗ trợ miễn phí phần mềm kế toán Sapo Accounting cho hộ có nhu cầu chuyển lên doanh nghiệp.
Theo bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch HĐQT Sapo, mục tiêu của bộ giải pháp là giúp hộ kinh doanh vận hành trơn tru, kết nối linh hoạt với ngân hàng, vận chuyển, thanh toán và đối tác kế toán – tạo nền tảng vững chắc cho quản trị tài chính minh bạch.
Thách thức trong quá trình chuyển đổi và hướng tháo gỡ
Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), phần lớn hộ kinh doanh đều mong muốn tuân thủ đúng quy định, song vẫn tồn tại một số lo ngại như:
- Khả năng bị truy thu thuế khi chuyển sang kê khai.
- Doanh thu tăng đột biến so với mức khoán cũ.
- Khó khăn trong việc quản lý hàng tồn kho và làm quen với hóa đơn điện tử.
Bà Cúc đề xuất ngành Thuế cần chú trọng hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và cung cấp phần mềm dùng chung. Đồng thời, nên thành lập ban điều phối liên ngành để xử lý vướng mắc nhanh chóng, giúp hộ kinh doanh tự tin thích ứng với mô hình mới.
Bước tiến cần thiết cho sự phát triển bền vững
Cải cách quản lý thuế hộ kinh doanh là xu hướng tất yếu trong tiến trình hiện đại hóa hệ thống thuế Việt Nam. Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai không chỉ mang ý nghĩa quản lý mà còn tạo nền tảng cho hộ kinh doanh phát triển bền vững, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Với sự đồng hành của cơ quan thuế, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng tư vấn, mô hình mới hứa hẹn mở ra kỷ nguyên quản trị tài chính hiện đại, giúp hộ kinh doanh Việt Nam vững vàng hơn trong thời kỳ số hóa nền kinh tế.
